Poultry Farm Yojana: शेतीला जोडधंदा म्हणून ‘कोंबडी पालन’ (Poultry Farming) हा सध्या महाराष्ट्रातील ग्रामीण तरुणांसाठी आणि शेतकऱ्यांसाठी सर्वात फायदेशीर व्यवसाय ठरत आहे. अंडी आणि चिकनची वाढती मागणी पाहता या व्यवसायात प्रगतीला मोठी संधी आहे. मात्र, हा व्यवसाय मोठ्या स्तरावर सुरू करण्यासाठी मोठ्या भांडवलाची गरज असते. हीच गरज ओळखून सरकार आता २५ लाख रुपयांपर्यंतचे भरघोस अनुदान आणि कमी व्याजात कर्ज उपलब्ध करून देत आहे.
पोल्ट्री फार्म उभारण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारकडून विविध योजना राबवल्या जातात. यातील प्रमुख योजना खालीलप्रमाणे आहेत:
या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदाराकडे काही मूलभूत गोष्टी असणे आवश्यक आहे:
१. अर्जदाराचे वय १८ ते ६० वर्षांच्या दरम्यान असावे.
२. पोल्ट्री फार्मसाठी स्वतःची जमीन किंवा दीर्घकालीन भाडेकरार (Lease Agreement) असावा.
३. आधार कार्ड, पॅन कार्ड, ७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा ही कागदपत्रे आवश्यक आहेत.
४. पशुसंवर्धन विभागाकडून घेतलेले किमान ५ ते ७ दिवसांचे प्रशिक्षण प्रमाणपत्र असणे फायद्याचे ठरते.
५. व्यवसायाचा सविस्तर ‘प्रकल्प अहवाल’ (Project Report) तयार असणे गरजेचे आहे.
कोंबडी पालन व्यवसायात यशस्वी व्हायचे असेल तर केवळ अनुदान मिळवणे पुरेसे नाही. फार्मसाठी जागेची निवड करताना ती वस्तीपासून थोडी लांब पण रस्त्याला जोडलेली असावी. तसेच पक्षांच्या आरोग्यासाठी लसीकरण आणि स्वच्छतेवर विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.
सरकारच्या या विविध योजनांमुळे भांडवलाची अडचण दूर झाली असून, योग्य नियोजनासह हा व्यवसाय केल्यास शेतकऱ्यांना शाश्वत आर्थिक प्रगती साधता येईल.
